Cannabis bezit: gedoogde hoeveelheid en strafmaat

Cannabis bezit is in Nederland formeel verboden, maar voor kleine hoeveelheden geldt een gedoogbeleid. Hieronder staan de precieze grenzen, de strafmaten als je die grenzen overschrijdt, en wat er in de praktijk bij een politiecontrole gebeurt.

Gedoogbeleid: wat betekent het?

Nederland vervolgt bezit en gebruik van softdrugs niet actief, maar heeft het ook nooit gelegaliseerd. Het gedoogbeleid houdt in dat politie en Openbaar Ministerie (OM) bepaalde handelingen oogluikend toestaan zolang aan vaste criteria wordt voldaan. Voor persoonlijk bezit zijn de grenzen:

• Maximaal 5 gram cannabis (wiet of hasj) voor eigen gebruik
• Maximaal 5 hennepplanten thuis, zonder professioneel kweekapparatuur

Overschrijd je die grenzen, dan vervalt de bescherming van het gedoogbeleid volledig.

Wat doet de politie bij bezit van maximaal 5 gram?

Als een agent bij controle maximaal 5 gram cannabis aantreft voor eigen gebruik:

1. De cannabis wordt in beslag genomen (confiscatie)
2. Er volgt geen aanhouding en geen proces-verbaal voor strafvervolging
3. Je ontvangt een bewijs van inbeslagname
4. De zaak wordt administratief verwerkt als politiesepot

Dit is de dagelijkse praktijk, ook al verschilt de strikte handhaving per gemeente en per situatie. In coffeeshopgemeenten is de interpretatie doorgaans soepeler dan in gemeenten zonder coffeeshops.

Strafmaten bij bezit boven de gedooggrens

De Opiumwet onderscheidt twee niveaus voor softdrugsbezit (Lijst II):

In de praktijk wordt bij 5–30 gram doorgaans een politiestrafbeschikking of een transactie aangeboden in plaats van dagvaarding. De OM-richtlijn strafvordering Opiumwet softdrugs (2023R003) beschrijft per hoeveelheidsklasse welke strafmaatregel het OM als uitgangspunt hanteert.

Bezit vs handel: waar ligt de grens?

Dit onderscheid is cruciaal: bij handel gelden aanzienlijk hogere strafmaxima (tot 4 jaar gevangenisstraf onder art. 11 lid 4 Opiumwet). Politie en OM beoordelen de volgende factoren:

Aanwijzingen voor handel:

• Hoeveelheid ver boven de gebruikersgrens van 30 gram
• Meerdere gebruiksklare, afzonderlijk verpakte porties
• Aanwezigheid van een precisieweegschaal
• Grote hoeveelheden contant geld zonder verklaring
• Aanwezigheid van meerdere telefoons of communicatie die op distributie wijst

Aanwijzingen voor eigen gebruik:

• Kleine hoeveelheid, niet opgesplitst
• Geen hulpmiddelen voor distributie
• Verklaring van de gebruiker is consistent

Er is geen harde wettelijke grens voor het begrip “handelshoeveelheid”: dat is een feitelijke beoordeling per geval. Boven 30 gram wordt de kans op kwalificatie als handel aanzienlijk groter.

Bijzondere situaties

Jongeren onder de 18

Voor minderjarigen gelden strengere handhavingsprioriteiten. Coffeeshops mogen niet verkopen aan minderjarigen (een van de AHOJG-criteria). Bij aanhouding van een minderjarige met cannabis wordt doorgaans een uitgebreidere procedure gevolgd, inclusief betrokkenheid van ouders en eventuele Halt-verwijzing.

Cannabis in de auto

Bij een controle in een voertuig geldt dezelfde 5-gram-gedooggrens voor eigen gebruik. De bestuurder moet echter ook kunnen aantonen dat hij of zij niet onder invloed rijdt — dat is een aparte overtreding (art. 8 Wegenverkeerswet 1994). Een positieve speeksel- of bloedtest kan leiden tot een rijverbod en boete, los van het bezit.

THC-olie en geconcentreerde cannabisextracten

Coffeeshopgemeenten vs rest van Nederland

In de tien gemeenten die deelnemen aan het wietexperiment (Almere, Arnhem, Breda, Groningen, Heerlen, Voorne aan Zee, Maastricht, Nijmegen, Tilburg en Zaanstad) mogen coffeeshops vanaf 7 april 2025 uitsluitend gereguleerde cannabis verkopen. Dit verandert niets aan de 5-gram-gedooggrens voor persoonlijk bezit — die geldt landelijk.

Kweek thuis: de 5-plantengrens

Maximaal 5 hennepplanten zonder professionele kweekapparatuur wordt in beginsel gedoogd. De aanwijzing van het OM (2015) stelt dat bij 5 planten of minder niet snel sprake is van beroepsmatig of bedrijfsmatig handelen, mits er geen andere indicatoren zijn. De politie neemt de planten wel in beslag; vervolging blijft doorgaans achterwege.

Bij meer dan 5 planten of bij gebruik van professionele kweekinstallaties (assimilatielampen, koolstoffilters, automatische irrigatie) is beroepsmatig telen aannemelijk. De strafmaxima lopen dan op tot 3 jaar gevangenisstraf.

Strafblad

Bezit van maximaal 5 gram dat resulteert in een politiesepot leidt niet tot een strafblad. Een strafbeschikking (bij 5–30 gram) of een veroordeling door de rechter (bij grotere hoeveelheden of handel) leidt wél tot een aantekening in justitiële documentatie. Dit kan gevolgen hebben voor een verklaring omtrent gedrag (VOG), bepaalde vergunningen en sommige beroepen.

Samenvatting: gedooggrens en strafmaten