Cannabis in de overgang en menopauze: het bewijs
Wat zegt het bewijs over cannabis en THC-olie bij overgang en menopauze? Surveys versus richtlijnen, eerlijk gewogen.
Kort: wat zegt het bewijs?
In surveys gebruikt een groot deel van de midlife-vrouwen (in een veelaangehaalde studie bijna 79%) cannabis voor overgangsklachten, vooral voor slaap en stemming.
Er zijn geen klinische trials die aantonen dat cannabis of THC-olie overgangsklachten (opvliegers, stemming, slaap) effectief en veilig behandelt; surveys meten gebruik en zelf-gerapporteerde beleving, geen werkzaamheid.
Gezaghebbende richtlijnen (SOGC) concluderen dat er geen bewijs is om cannabis aan te bevelen voor perimenopauzale en menopauzale klachten.
Voor slaap bij specifieke aandoeningen vond NASEM (2017) matig bewijs voor kortdurende verbetering, maar dit is niet onderzocht bij menopauzale slaapklachten.
Rond de overgang melden veel vrouwen klachten als slecht slapen, prikkelbaarheid, somberheid en opvliegers. Tegelijk groeit het aantal vrouwen dat cannabis of THC-olie probeert om die klachten te verzachten. Maar er gaapt een kloof tussen wat surveys laten zien (veel gebruik, vaak positieve beleving) en wat de wetenschap kan onderbouwen (vrijwel geen werkzaamheidsonderzoek). Deze pagina weegt dat eerlijk.
Wat de surveys laten zien
In een veelaangehaalde survey onder 258 peri- en postmenopauzale vrouwen gebruikte 78,7% cannabis specifiek voor overgangsklachten. De meest genoemde doelen waren slaapproblemen (67%) en stemming/angst (46%); libido volgde op afstand. Grotere en andere surveys schetsen een vergelijkbaar beeld: een aanzienlijk deel van de midlife-vrouwen gebruikt cannabis, vaak voor slaap, pijn, angst en stress.
Belangrijk: dit zijn gebruiks-cijfers, geen werkzaamheids-cijfers. De deelnemers zijn meestal zelf-geselecteerd (vaak geworven via sociale media), overwegend wit en hoogopgeleid, en er is geen controlegroep of placebo. Zulke studies meten hoeveel mensen iets doen en hoe ze het ervaren — niet of het middel beter werkt dan een nepbehandeling.
✖ Mythe: 'Bijna 80% gebruikt het, dus het werkt'
Wat de richtlijnen zeggen
Gynaecologische gezelschappen zijn duidelijk. De Canadese SOGC-richtlijn (2022) concludeert dat er geen bewijs is om cannabis aan te bevelen voor peri- en menopauzale klachten, en adviseert eerst bewezen opties te overwegen, zoals menopauzale hormoontherapie. Het bredere NASEM-overzicht (2017) vond hooguit matig bewijs voor kortdurende slaapverbetering — maar dan bij specifieke aandoeningen zoals chronische pijn, MS en slaapapneu, niet bij overgangsslapeloosheid. Die conclusie laat zich dus niet zomaar vertalen naar de menopauze.
Opvallend: juist opvliegers — vaak de hinderlijkste klacht — verbeteren in de praktijk nauwelijks met cannabis. De lichaamsthermostaat (hypothalamus) wordt er weinig door beïnvloed. Voor opvliegers is hormoontherapie wél goed onderzocht.
Verwachting versus data
De aantrekkingskracht is begrijpelijk: cannabis is laagdrempelig, voelt “natuurlijk” en richt zich op precies de klachten (slaap, stemming) waar vrouwen zich het meest door beperkt voelen. Maar experts wijzen op een blinde vlek: er zijn geen langetermijnstudies van middelbare vrouwen die jarenlang cannabis gebruiken. Effecten op geheugen, longfunctie (bij roken) en afhankelijkheid bij langdurig gebruik zijn onbekend. Kiezen voor een onbewezen middel boven een goed onderzocht alternatief is daarom een afweging die bewust gemaakt moet worden, in overleg met een arts.
De Nederlandse situatie
Voor Nederland is nuance cruciaal:
| Vorm | Status | Voor de overgang? |
|---|---|---|
| CBD-olie (THC < 0,05%) | Gedoogd, vrij verkrijgbaar | Geen bewijs; geen medische claim toegestaan |
| Medicinale cannabis (apotheek, recept) | Legaal via Bureau voor Medicinale Cannabis | Menopauze is geen erkende indicatie |
| Geconcentreerde THC-/“hennep”-olie, RSO | Opiumwet Lijst I (illegaal) | Niet legaal; geen bewijs |
Medicinale cannabis wordt in Nederland alleen voor specifieke indicaties verstrekt (onder meer chronische pijn/MS, misselijkheid bij chemotherapie en palliatieve zorg). Overgangsklachten staan daar niet bij. Geconcentreerde THC-olie en geïsoleerde/synthetische THC vallen onder Lijst I; alleen ruw plantmateriaal (wiet, hasjiesj) staat op Lijst II. Wat je online als “menopauze-olie” tegenkomt, is juridisch en kwalitatief dus iets heel anders dan apotheek-cannabis.
⚠️ Bespreek het met je arts of gynaecoloog
Conclusie
Veel vrouwen gebruiken cannabis tegen overgangsklachten en velen ervaren baat, vooral bij slaap en stemming. Maar gebruik en beleving zijn geen bewijs van werkzaamheid. Klinische trials die aantonen dat cannabis menopauzeklachten effectief én veilig behandelt, ontbreken; gezaghebbende richtlijnen bevelen het daarom niet aan. Het bewijs is op dit moment, eerlijk gewogen, zeer laag tot onvoldoende.
Bronnen
- [1] Dahlgren MK, El-Abboud C, Lambros AM, Sagar KA, Smith RT, Gruber SA (2022). A survey of medical cannabis use during perimenopause and postmenopause. Menopause. doi:10.1097/GME.0000000000002018Survey onder 258 vrouwen; 78,7% gebruikte cannabis voor menopauzeklachten, vooral slaap (67%) en stemming (46%). Auteurs benadrukken: geen onderzoek naar werkzaamheid.
- [2] Robert M, Graves LE, Allen VM, Dama S, Gabrys RL, Tanguay RL, Turner SD, Green CR, Cook JL (2022). Guideline No. 425a: Cannabis Use Throughout Women's Lifespans – Part 1: Fertility, Contraception, Menopause, and Pelvic Pain. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada. doi:10.1016/j.jogc.2022.01.012SOGC-richtlijn: geen bewijs om cannabis aan te bevelen voor perimenopauzale/menopauzale klachten.
- [3] National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (2017). The Health Effects of Cannabis and Cannabinoids: The Current State of Evidence and Recommendations for Research. National Academies Press (NCBI Bookshelf). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK425741/Gezaghebbend evidence-review: substantieel bewijs voor cannabinoiden bij chronische pijn, chemo-misselijkheid en MS-spasticiteit; gaat over stoffen, niet over spectrum-voordeel.
- [4] Hirsch H (Harvard Health Publishing) (2022). Are women turning to cannabis for menopause symptom relief?. Harvard Health Blog. https://www.health.harvard.edu/blog/are-women-turning-to-cannabis-for-menopause-symptom-relief-202210242837Duiding survey + expert-waarschuwing over ontbreken langetermijnveiligheidsdata; opvliegers verbeteren nauwelijks.
- [5] Bowen LL, et al. (2023). Cannabis use for menopause in women aged 35 and over: a cross-sectional survey on usage patterns and perceptions in Alberta, Canada. Menopause (PMC). https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10314536/Cross-sectionele survey; bevestigt wijdverbreid gebruik en zelf-gerapporteerde baat, geen werkzaamheidsmaat.
- [6] Bureau voor Medicinale Cannabis (Ministerie van VWS) (2024). Office of Medicinal Cannabis – medicinal cannabis indications. Rijksoverheid / cannabisbureau.nl. https://english.cannabisbureau.nl/Medicinale cannabis in NL is voor specifieke indicaties (o.a. pijn/MS, chemo-misselijkheid, palliatieve zorg); menopauze staat hier niet bij.