Cannabis bij de ziekte van Huntington: chorea en bewijs
Wat zegt het bewijs over cannabis bij de ziekte van Huntington? Nabilone gaf lichte chorea-daling, CBD geen effect. Eerlijke GRADE-analyse.
Kort: wat zegt het bewijs?
In een kleine cross-over RCT (n=44) gaf nabilone een bescheiden, statistisch significante daling van chorea op de UHDRS (behandelverschil 1,68 punt; 95% BI 0,44-2,92), maar geen verbetering van de totale motorscore.
Oraal cannabidiol (10 mg/kg/dag, ~700 mg) gedurende 6 weken liet bij 15 patienten geen significant of klinisch relevant effect op chorea-ernst zien.
Over de hele bewijsbasis is er onvoldoende betrouwbaar bewijs dat cannabinoiden chorea of andere symptomen bij de ziekte van Huntington effectief behandelen; de studies waren klein en onderpowered.
De ziekte van Huntington is een erfelijke, progressieve neurodegeneratieve aandoening. Een van de meest opvallende symptomen is chorea: onwillekeurige, schokkende of vloeiende bewegingen. Omdat cannabinoïden invloed hebben op het endocannabinoïde systeem in de hersenen, dat een rol speelt bij bewegingsregulatie, is herhaaldelijk onderzocht of middelen als nabilone (een synthetische THC-variant) en cannabidiol (CBD) chorea kunnen verminderen. De praktijk is dat het bewijs schaars en zwak is.
✔ Kort antwoord
Het beste beschikbare bewijs is mager: nabilone gaf in één kleine studie een bescheiden daling van chorea, terwijl CBD geen effect liet zien. Geen van beide is een bewezen, aanbevolen behandeling, en cannabis geneest de ziekte niet.
Wat zegt het onderzoek?
Nabilone: bescheiden, maar onzeker effect
De belangrijkste studie is een dubbelblinde, placebo-gecontroleerde cross-overtrial van Curtis en collega’s (2009) bij 44 patiënten. Deelnemers kregen nabilone (1 of 2 mg) of placebo. Op de chorea-subschaal van de Unified Huntington’s Disease Rating Scale (UHDRS) was het behandelverschil 1,68 punt in het voordeel van nabilone (95% betrouwbaarheidsinterval 0,44 tot 2,92). Dat is statistisch significant, maar klinisch bescheiden.
Belangrijk: op de primaire uitkomst, de totale motorscore van de UHDRS, was er géén significant verschil (0,86; 95% BI -1,8 tot 3,52). Nabilone werd goed verdragen; slaperigheid en vergeetachtigheid kwamen voor, maar ook bij placebo. Er traden geen psychotische episodes op. De auteurs benadrukten zelf dat dit een pilotstudie was, te klein om harde conclusies te trekken.
Cannabidiol (CBD): geen aantoonbaar effect
De oudste gecontroleerde studie is van Consroe en collega’s (1991): een cross-overtrial bij 15 patiënten die geen antipsychotica gebruikten. Zij kregen oraal CBD in een dosis van 10 mg/kg/dag (gemiddeld ~700 mg per dag) gedurende zes weken, en zes weken placebo. Er was geen significant of klinisch relevant verschil tussen CBD en placebo op de ernst van chorea. CBD was in deze dosering noch werkzaam, noch toxisch.
| Middel | Studie | n | Dosis | Effect op chorea |
|---|---|---|---|---|
| Nabilone | Curtis 2009 | 44 | 1-2 mg | UHDRS chorea -1,68 punt (significant) |
| CBD | Consroe 1991 | 15 | 10 mg/kg/dag | Geen significant effect |
Hoe sterk is het bewijs?
Eerlijk gezegd: zwak. Beide trials zijn klein en onderpowered. De systematische review van de American Academy of Neurology (Koppel et al., 2014) beoordeelde beide studies en concludeerde dat ze “een gebrek aan effect suggereren, maar beide te klein waren om verschillen aan te tonen, zodat geen betrouwbare conclusies mogelijk zijn”. De bredere, GRADE-gebaseerde review van Fitzcharles en collega’s (2022) komt tot dezelfde slotsom: voor chorea bij Huntington kan geen definitieve uitspraak over werkzaamheid worden gedaan.
✖ Mythe: cannabis geneest of remt Huntington
Er is geen enkel bewijs uit onderzoek bij mensen dat cannabis of cannabinoïden het ziekteverloop van Huntington afremmen of de aandoening genezen. Onderzoek richt zich uitsluitend op mogelijke verlichting van symptomen zoals chorea — symptoomverlichting is iets anders dan genezing.
Voor het standaard medicamenteus behandelen van chorea bij Huntington bestaan wel middelen met sterker bewijs, zoals VMAT2-remmers (tetrabenazine, deutetrabenazine). Cannabinoïden behoren daar nadrukkelijk niet toe.
Situatie in Nederland
Het is belangrijk de verschillende producten uit elkaar te houden:
- Gedoogde CBD-producten (THC < 0,05%) zijn vrij verkrijgbaar, maar zijn voedingssupplementen zonder bewezen medische werking bij Huntington. De enige gecontroleerde CBD-studie liet geen effect zien.
- Medicinale cannabis(olie) op recept wordt via het Bureau voor Medicinale Cannabis geleverd en mag alleen door een arts worden voorgeschreven. Nabilone is in Nederland niet als regulier geregistreerd geneesmiddel beschikbaar.
- Geconcentreerde THC- of cannabisolie (“hennepolie”, RSO) en geïsoleerde of synthetische THC staan op Lijst I van de Opiumwet; alleen ruw plantmateriaal (wiet, hasjiesj) staat op Lijst II. Illegale straat- of RSO-olie is per definitie ongecontroleerd qua samenstelling.
⚠️ Overleg altijd met je neuroloog
Huntington gaat vaak gepaard met psychiatrische klachten en cognitieve achteruitgang. THC kan deze verergeren en interacteren met andere medicatie. Begin nooit op eigen houtje met cannabinoïden bij Huntington; bespreek dit met de behandelend neuroloog.
Conclusie
Het bewijs voor cannabinoïden bij de ziekte van Huntington is beperkt en overwegend negatief. Nabilone gaf in één kleine trial een bescheiden chorea-daling zonder verbetering van de totale motoriek; CBD liet helemaal geen effect zien. Geen van beide is een bewezen behandeling. Grotere, goed opgezette studies ontbreken, waardoor de algehele bewijskracht zeer laag blijft.
Bronnen
- [1] Curtis A, Mitchell I, Patel S, Ives N, Rickards H (2009). A pilot study using nabilone for symptomatic treatment in Huntington's disease. Movement Disorders. doi:10.1002/mds.22809Dubbelblinde placebo-gecontroleerde cross-over RCT, n=44. Chorea-behandelverschil 1,68 (95% BI 0,44-2,92).
- [2] Consroe P, Laguna J, Allender J, et al. (1991). Controlled clinical trial of cannabidiol in Huntington's disease. Pharmacology Biochemistry and Behavior. doi:10.1016/0091-3057(91)90386-GCross-over RCT, n=15, CBD 10 mg/kg/dag 6 weken. Geen significant effect op chorea.
- [3] Koppel BS, Brust JCM, Fife T, et al. (2014). Systematic review: Efficacy and safety of medical marijuana in selected neurologic disorders (American Academy of Neurology). Neurology 82(17):1556-1563. doi:10.1212/WNL.0000000000000363Nabiximols/THC waarschijnlijk effectief voor patiënt-gerichte (subjectieve) spasticiteitsmaten; geen aangetoond effect op objectieve maten.
- [4] Bilbao A, Spanagel R (2022). Medical cannabinoids: a pharmacology-based systematic review and meta-analysis for all relevant medical indications. BMC Medicine. doi:10.1186/s12916-022-02459-1
- [5] National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (2017). The Health Effects of Cannabis and Cannabinoids: The Current State of Evidence and Recommendations for Research. The National Academies Press, Washington DC. doi:10.17226/24625Breed evidence-overzicht; substantieel bewijs voor chronische pijn, chemo-misselijkheid en MS-spasticiteit.