Cannabis bij dwarslaesie: zenuwpijn en spasticiteit
Wat zegt het bewijs over THC- en CBD-olie bij dwarslaesie? Deens RCT vond geen effect; hoge-dosis CBD verlichtte in 2026 wel zenuwpijn.
Kort: wat zegt het bewijs?
Medicinale THC en/of CBD in lage tot matige dosering gaven in een Deens RCT geen aantoonbare verlichting van neuropathische pijn of spasticiteit bij MS of dwarslaesie.
Hoge-dosis CBD (tot 800 mg/dag) verminderde in een Australisch cross-over RCT (2026) de centrale neuropathische pijn bij dwarslaesie significant meer dan placebo, met klein gemiddeld effect (ongeveer 14% vs 6,5% pijnreductie).
Over de hele bewijslast is er geen hoogwaardig bewijs dat cannabisgeneesmiddelen chronische neuropathische pijn betrouwbaar verlichten; de balans van baten en risico's blijft onzeker.
Mensen met een dwarslaesie (beschadiging van het ruggenmerg) hebben vaak twee hardnekkige klachten: centrale neuropathische pijn (brandende, schietende zenuwpijn onder het letselniveau) en spasticiteit (onwillekeurige spierstijfheid en krampen). Beide reageren matig op standaardmedicatie, waardoor cannabis en CBD veel besproken worden. Dit artikel zet het feitelijke bewijs op een rij — inclusief een groot negatief onderzoek en een recenter positief signaal.
Wat het sterkste gerichte onderzoek laat zien
Het meest relevante onderzoek is een Deens multicenter RCT (Hansen e.a., 2023). Hierin kregen 134 patiënten met multiple sclerose of dwarslaesie zes weken lang THC (max 22,5 mg/dag), CBD (max 45 mg/dag), een THC/CBD-combinatie of placebo. De uitkomst was duidelijk: op geen van de actieve behandelingen werd een significant verschil met placebo gevonden, niet voor neuropathische pijn en niet voor spasticiteit.
✔ Negatieve studie hoort erbij
Een goed opgezet RCT dat géén effect vindt is net zo waardevol als een positief onderzoek. De Deense studie maakt aannemelijk dat THC of CBD in lage tot matige dosering deze klachten niet betrouwbaar verlicht.
De groep met dwarslaesie was klein (15 van de 134 deelnemers), dus harde dwarslaesie-specifieke conclusies zijn lastig. Maar het onderzoek bevestigt het bredere beeld: voor neuropathische pijn is het effect van cannabisgeneesmiddelen op zijn best bescheiden.
Het bredere bewijs
De geactualiseerde Cochrane-review (Ateş e.a., 2026) bekeek 21 trials met ruim 2.100 volwassenen met chronische neuropathische pijn. De conclusie: er is geen hoogwaardig bewijs dat cannabisgeneesmiddelen de pijn betrouwbaar meer verlichten dan placebo, en de balans van baten en bijwerkingen blijft onzeker. Het gezaghebbende NASEM-rapport (2017) vond wel “substantieel bewijs” voor cannabinoïden bij chronische pijn in het algemeen en bij MS-spasticiteit, maar bevestigde dwarslaesie niet als aparte indicatie.
De CBD-studie van 2026
In 2026 verscheen een Australisch cross-over RCT (Robertson e.a., eClinicalMedicine) dat juist een positief signaal gaf. Volwassenen met chronische neuropathische pijn door dwarslaesie kregen oraal CBD, opgetitreerd tot 800 mg per dag — een veel hogere dosis dan in de Deense studie — gedurende zes weken, afgewisseld met placebo.
| Kenmerk | Deens RCT (2023) | Australisch RCT (2026) |
|---|---|---|
| Middel | THC, CBD of combinatie | Alleen CBD |
| CBD-dosis | max 45 mg/dag | tot 800 mg/dag |
| Resultaat pijn | geen verschil | ~14% vs ~6,5% (placebo) |
| Spasticiteit | geen verschil | niet primair onderzocht |
CBD werd goed verdragen, met bijwerkingen vergelijkbaar met placebo. Het gemiddelde effect bleef echter klein, de groep was beperkt (38 in de analyse) en het ging om één studie. De auteurs noemen het “voor het eerst bewijs” dat hoge-dosis CBD pijn kan verlichten, maar bevestiging in groter onderzoek is nodig.
⚠️ Hoge dosis ≠ winkel-CBD
De 800 mg/dag in dit onderzoek is een gestandaardiseerd farmaceutisch preparaat onder medische begeleiding. Vrij verkrijgbare CBD-olie (gedoogd, THC < 0,05%) levert doorgaans tientallen milligrammen en is niet getest voor deze toepassing. Verwacht niet hetzelfde resultaat.
Belangrijke nuance: spasticiteit vs pijn
Pijn en spasticiteit zijn aparte uitkomsten. Voor MS-spasticiteit bestaat het meeste bewijs (en is nabiximols/Sativex in scommige landen geregistreerd), maar dat is niet zomaar over te zetten naar dwarslaesie, waar de oorzaak van de spasticiteit anders ligt. Gericht, kwalitatief goed onderzoek naar cannabis bij dwarslaesie-spasticiteit is schaars en overtuigt niet.
Wat betekent dit in Nederland
ℹ️ Juridisch onderscheid
Medicinale cannabis(olie) loopt in Nederland via een arts en apotheek, geleverd onder toezicht van het Bureau voor Medicinale Cannabis. Geconcentreerde THC-/cannabisolie (zoals “RSO”/hennepolie) en geïsoleerde of synthetische THC staan op Opiumwet Lijst I — zonder recept illegaal. Alleen ruw plantmateriaal (wiet, hasjiesj) staat op Lijst II. Gedoogde CBD-olie bevat per definitie minder dan 0,05% THC.
Conclusie: het bewijs voor THC/CBD bij dwarslaesie-pijn en -spasticiteit is overwegend zwak en deels negatief. Het hoge-dosis CBD-signaal uit 2026 is interessant maar voorlopig. Een redelijke verwachting is hooguit gedeeltelijke, individuele pijnverlichting — geen genezing. Bespreek gebruik altijd met een arts, zeker bij gelijktijdig gebruik van andere pijnstillers of spierontspanners.
Bronnen
- [1] Hansen JS, Hansen RM, Petersen T, et al. (2023). Cannabis-Based Medicine for Neuropathic Pain and Spasticity—A Multicenter, Randomized, Double-Blinded, Placebo-Controlled Trial. Pharmaceuticals (Basel). doi:10.3390/ph16081079134 patiënten (119 MS, 15 dwarslaesie); THC max 22,5 mg, CBD max 45 mg, of combinatie; geen effect vs placebo.
- [2] Robertson R, et al. (2026). High-dose cannabidiol for chronic neuropathic pain associated with spinal cord injury: a randomised clinical trial. eClinicalMedicine. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2589537026002348Cross-over RCT, 40 gerandomiseerd (38 in analyse), CBD getitreerd tot 800 mg/dag; pijnreductie ~14% vs ~6,5% placebo.
- [3] Ateş G, Welsch P, Klose P, Phillips T, Lambers B, Häuser W, Radbruch L (2026). Cannabis-based medicines for chronic neuropathic pain in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, CD012182.pub3. doi:10.1002/14651858.CD012182.pub3
- [4] National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (2017). The Health Effects of Cannabis and Cannabinoids: The Current State of Evidence and Recommendations for Research. National Academies Press, Washington DC. https://nap.nationalacademies.org/resource/24625/Cannabis_committee_conclusions.pdfConcludeert 'substantial evidence' voor cannabis/cannabinoiden bij chronische pijn bij volwassenen.