Cannabis bij ADHD: waarom de trials tegenvallen

Op sociale media en fora circuleert het beeld dat cannabis of THC-olie helpt om te “focussen” of innerlijke onrust bij ADHD te dempen. Dat is een populaire vorm van zelfmedicatie, maar het bewijs erachter is zwak. Dit artikel zet de enige echte trial naast de bredere body of evidence en de risico’s, met name voor jonge hersenen.

De enige RCT: EMA-C (Sativex bij volwassenen)

De best gecontroleerde studie is de EMA-C-trial van Cooper en collega’s (2017): een eencentrum, dubbelblind, placebogecontroleerd onderzoek bij 30 volwassenen met ADHD. Deelnemers kregen zes weken Sativex, een mondspray met een 1:1-verhouding THC en CBD.

Het primaire eindpunt was cognitieve prestatie en activiteitsniveau gemeten met de QbTest. Daarop werd geen statistisch significant verschil gevonden tussen de cannabinoïd- en de placebogroep. Bij enkele secundaire uitkomsten was er een nominale verbetering (hyperactiviteit/impulsiviteit p=0,03; remming p=0,05) en een trend voor aandacht en emotionele labiliteit, maar deze signalen verdwenen na correctie voor meervoudig testen. De auteurs spraken voorzichtig van “voorlopig bewijs” voor de zelfmedicatie-hypothese, maar de studie was klein, kortdurend en mistte haar hoofduitkomst.

De bredere bewijslijn

Buiten deze ene trial bestaat het bewijs vooral uit observationeel onderzoek en zelfrapportage. Een systematische review uit 2023 (Dhamija e.a., Cureus) concludeert dat het effect van cannabis op ADHD-symptomen onvoldoende onderzocht en onduidelijk is, en signaleert juist een verband tussen frequenter gebruik en een verhoogd risico op een cannabisstoornis.

De positie van CADDRA (2024), een gezaghebbende ADHD-richtlijnorganisatie, is helder: op basis van de literatuur tot nu toe is er geen bewijs dat cannabis een effectieve behandeling voor ADHD is of dat het de aandacht verbetert. Symptoomverlichting die mensen subjectief ervaren is bovendien iets anders dan een aantoonbaar, reproduceerbaar behandeleffect.

Waarom juist voorzichtigheid bij ADHD

Bij ADHD weegt het risico zwaar mee. Mensen met ADHD zijn gevoeliger voor verslaving, en regelmatig cannabisgebruik wordt afgeraden omdat het op termijn stemming, energie en concentratie kan verslechteren — precies de domeinen die men hoopt te verbeteren.

Het brein ontwikkelt zich door tot ongeveer 25 jaar. Een systematische review naar adolescenten en jongvolwassenen met ADHD (Cawkwell e.a., 2021) vond te weinig bewijs om een gunstig effect te onderbouwen, terwijl THC-blootstelling in het zich ontwikkelende brein in breder onderzoek wordt geassocieerd met nadelige cognitieve en psychiatrische uitkomsten. Bij jongeren is terughoudendheid dus dubbel op zijn plaats.

De Nederlandse context

In Nederland is ADHD geen erkende indicatie voor medicinale cannabis. Het ADHD Netwerk ziet geen plaats voor cannabis bij ADHD vanwege gebrek aan bewijs en de risico’s, en verslavingszorg (Jellinek) raadt regelmatig gebruik bij ADHD af.

Juridisch is het onderscheid belangrijk. Vrij verkrijgbare CBD-olie wordt gedoogd zolang het THC-gehalte onder 0,05% blijft; die bevat geen werkzame THC-dosis. Geconcentreerde THC- of cannabisolie (“hennepolie”) en geïsoleerde of synthetische THC staan op Lijst I van de Opiumwet en zijn buiten apotheekverstrekking op recept illegaal. Alleen ruw plantmateriaal (wiet, hasjiesj) staat op Lijst II. Straat- of zelfgemaakte RSO-olie is niet gestandaardiseerd, illegaal en qua dosering onvoorspelbaar.