THCV: de eetlust-remmende cannabinoide en het onderzoek
THCV (tetrahydrocannabivarine): dosis-afhankelijke CB1-antagonist en CB2-partieelagonist. Wat onderzoek zegt over eetlust en glucose.
Kort: wat zegt het bewijs?
THCV gedraagt zich dosis-afhankelijk: bij lage doses een (neutrale) CB1-antagonist, bij hoge doses een CB1-agonist, en in vitro een partiele CB2-agonist. Dit profiel is grotendeels gebaseerd op cel- en dieronderzoek.
In een 13-weekse placebo-gecontroleerde pilot-RCT bij 62 mensen met type 2-diabetes verlaagde THCV 5 mg tweemaal daags de nuchtere bloedglucose en verbeterde het de beta-celfunctie ten opzichte van placebo.
Eetlustremming door THCV is bij mensen niet aangetoond; in onderzoek bij gezonde vrijwilligers waren de subjectieve effecten van 10 mg oraal THCV niet te onderscheiden van placebo, al veranderde het wel de hersenrespons op voedselprikkels.
THCV is in Nederland geen geregistreerd geneesmiddel; geisoleerde of synthetische THC-achtige cannabinoiden en geconcentreerde cannabisolie vallen onder Opiumwet Lijst I.
THCV (tetrahydrocannabivarine, Delta9-THCV) is een minder bekende cannabinoide die chemisch lijkt op THC maar farmacologisch vaak het tegenovergestelde doet. Waar THC de eetlust opwekt, wordt THCV juist onderzocht als eetlustremmer en als hulpmiddel bij glucoseregulatie. De interesse komt voort uit een opvallend receptorprofiel: bij lage doses blokkeert THCV de CB1-receptor, terwijl het de CB2-receptor gedeeltelijk activeert.
Receptorprofiel: omgekeerd aan THC
THC en THCV verschillen maar in een korte zijketen (propyl versus pentyl), maar dat verandert het gedrag aan de cannabinoidereceptoren ingrijpend. In bind- en functionele studies verdringt THCV de standaardagonist CP55940 van zowel CB1- als CB2-receptoren, met affiniteiten in de nanomolaire orde, en blokkeert het de activatie door THC en lichaamseigen endocannabinoiden (thomas2005). Dat maakt THCV in dit doseringsbereik een CB1-antagonist, terwijl THC daar juist een agonist is.
Het beeld is echter dosis-afhankelijk. Overzichtswerk beschrijft dat THCV bij lagere doses als competitieve CB1-antagonist werkt, maar bij hogere doses zelf de CB1-receptor kan activeren en dan THC-achtige effecten geeft (pertwee2007). Aan de CB2-receptor gedraagt THCV zich in vitro als partiele agonist, wat relevant is omdat CB2-activatie met ontstekingsremming wordt geassocieerd.
ℹ️ Neutrale antagonist, geen inverse agonist
THCV blokkeert CB1 op een neutrale manier en gedraagt zich daarmee anders dan rimonabant, een inverse CB1-agonist die als afslankmiddel (Acomplia) van de markt werd gehaald vanwege depressie en suicidaliteit. Onderzoekers zien in dit verschil een mogelijk gunstiger veiligheidsprofiel, maar dat is nog niet in grote studies bevestigd.
Eetlust en beloning: vooral preklinisch
De gedachte dat een CB1-blokker de eetlust remt, komt grotendeels uit dieronderzoek: THCV vermindert voedselinname en lichaamsgewicht bij muizen, vergelijkbaar met de CB1-antagonist AM251 (pertwee2007). Bij mensen is eetlustremming als zodanig niet aangetoond. In een placebo-gecontroleerd fMRI-onderzoek bij twintig gezonde vrijwilligers veranderde een enkele dosis THCV wel de hersenrespons op voedselbeelden: de reactie op aangename (chocolade) en onaangename voedselprikkels nam toe in beloningsgebieden (tudge2015). De subjectieve effecten van 10 mg oraal THCV waren echter niet te onderscheiden van placebo. Het gaat hier dus om veranderde hersenactiviteit, niet om bewezen minder eten of gewichtsverlies.
Glucoseregulatie: een kleine pilot-RCT
Het meest concrete mensbewijs komt uit een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebo-gecontroleerde pilotstudie bij 62 mensen met niet-insuline-afhankelijke type 2-diabetes. Deelnemers kregen 13 weken lang onder meer THCV 5 mg tweemaal daags of placebo. Ten opzichte van placebo verlaagde THCV de nuchtere plasmaglucose (geschat verschil circa 1,2 mmol/l) en verbeterde het de beta-celfunctie, adiponectine en apolipoproteine A (jadoon2016). CBD alleen had geen significant effect op nuchtere glucose, en de combinaties evenmin.
Dit is een bemoedigend maar bescheiden signaal: een enkele pilotstudie met kleine groepen, korte duur en surrogaatuitkomsten. De auteurs concluderen zelf dat grotere studies nodig zijn om dit te bevestigen en de optimale dosering vast te stellen. Van genezing van diabetes is geen sprake; het gaat om bijsturing van laboratoriumwaarden.
✖ Mythe: THCV is een bewezen afslank- of diabetespil
Het receptorprofiel is veelbelovend, maar het klinische bewijs bij mensen bestaat uit enkele kleine, vroege studies. Eetlustremming bij mensen is niet aangetoond en er zijn geen grote, langlopende trials met harde uitkomsten zoals gewichtsverlies of HbA1c op de lange termijn.
Juridische status in Nederland
THCV is in Nederland geen geregistreerd geneesmiddel en wordt niet via het Bureau voor Medicinale Cannabis geleverd. Voor de wet is het onderscheid belangrijk: gedoogde CBD-producten moeten een THC-gehalte onder 0,05% hebben, terwijl medicinale cannabis alleen op recept verkrijgbaar is. Geisoleerde of synthetische THC-achtige cannabinoiden en geconcentreerde cannabis-/hennepolie vallen onder de strengere Opiumwet Lijst I; alleen ruw plantmateriaal (wiet, hasj) staat op Lijst II (opiumwet). Online verkochte “THCV-olie” valt daardoor juridisch al snel in het zwaarste regime en is niet als geneesmiddel gecontroleerd op zuiverheid of dosering.
Conclusie
THCV heeft een farmacologisch interessant, deels tegengesteld profiel aan THC: dosis-afhankelijk CB1-antagonisme met CB2-partieelagonisme. Het mechanistische bewijs is solide maar grotendeels preklinisch; het mensbewijs voor eetlust en glucose is nog vroeg en beperkt.
Bronnen
- [1] Thomas A, Stevenson LA, Wease KN, Price MR, Baillie G, Ross RA, Pertwee RG (2005). Evidence that the plant cannabinoid Delta9-tetrahydrocannabivarin is a cannabinoid CB1 and CB2 receptor antagonist. British Journal of Pharmacology. doi:10.1038/sj.bjp.0706414Preklinisch (binding- en functionele assays); basis voor antagonist-profiel.
- [2] Pertwee RG (2008). The diverse CB1 and CB2 receptor pharmacology of three plant cannabinoids: Δ9-tetrahydrocannabinol, cannabidiol and Δ9-tetrahydrocannabivarin. British Journal of Pharmacology. doi:10.1038/sj.bjp.0707442Standaardreview: THC is partiële CB1/CB2-agonist; CBD heeft lage affiniteit voor de orthostere plaats en gedraagt zich als antagonist van CB-agonisten.
- [3] Jadoon KA, Ratcliffe SH, Barrett DA, et al. (2016). Efficacy and Safety of Cannabidiol and Tetrahydrocannabivarin on Glycemic and Lipid Parameters in Patients With Type 2 Diabetes: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Parallel Group Pilot Study. Diabetes Care. doi:10.2337/dc16-0650Pilot-RCT, 62 deelnemers; THCV verlaagde nuchtere glucose met circa 1,2 mmol/L vs placebo.
- [4] Tudge L, Williams C, Cowen PJ, McCabe C (2015). Neural Effects of Cannabinoid CB1 Neutral Antagonist Tetrahydrocannabivarin on Food Reward and Aversion in Healthy Volunteers. International Journal of Neuropsychopharmacology. doi:10.1093/ijnp/pyu094Placebo-gecontroleerd fMRI-onderzoek, 20 gezonde vrijwilligers.
- [5] Staat der Nederlanden (1928). Opiumwet (geconsolideerde tekst, met Lijst I en Lijst II). wetten.overheid.nl. https://wetten.overheid.nl/BWBR0001941/Lijst I bevat tetrahydrocannabinol (harddrugs); Lijst II bevat hennep en hasjiesj (softdrugs). Geconsolideerde versie geraadpleegd 2026.