Halfwaardetijd en vetopslag: hoe lang THC in je lijf blijft

THC (delta-9-tetrahydrocannabinol) gedraagt zich in het lichaam heel anders dan bijvoorbeeld alcohol. Het is een sterk vetminnende stof, en juist die eigenschap bepaalt hoe lang het blijft hangen, waarom het zich opstapelt bij dagelijks gebruik en waarom een drugstest weken na de laatste keer nog positief kan zijn. Deze pagina legt de farmacologie uit en zet de bewijskracht eerlijk op een rij.

Lipofiliteit: waarom THC in vet kruipt

THC is extreem lipofiel (vetoplosbaar) en slecht oplosbaar in water. Na opname wordt het snel verdeeld over goed doorbloede weefsels, maar daarna verschuift het naar vetrijke opslagplaatsen zoals vetweefsel en de milt. Minder dan 1% van een dosis bereikt het brein; het overgrote deel zit elders in het lijf opgeslagen (McGilveray, 2005).

Die opslag werkt als een spons. Tijdens en kort na gebruik vult het vetweefsel zich met THC; daarna lekt het langzaam weer terug het bloed in. Daardoor wordt THC niet in één rechte lijn afgebroken, maar in meerdere fasen (multifasisch), met lage concentraties die nog ruim een week na de dosis meetbaar zijn (McGilveray, 2005).

Halfwaardetijd: incidenteel versus chronisch

De halfwaardetijd is de tijd waarin de helft van de stof uit het plasma verdwijnt. Bij THC hangt die sterk af van hoe vaak je gebruikt:

Bij chronische gebruikers is het vetweefsel als het ware verzadigd. Het duurt dan veel langer voordat al die opgeslagen THC weer is uitgescheiden, vandaar de langere halfwaardetijd (Sharma e.a., 2012). De afbraakproducten, vooral 11-OH-THC en het inactieve THC-COOH, ontstaan in de lever en worden via urine en ontlasting uitgescheiden; bij dagelijkse gebruikers blijven ze daardoor weken aantoonbaar (Sharma e.a., 2012). Deze cijfers komen uit reviews met grote individuele variatie, dus zie ze als orde van grootte, niet als harde wet.

Reintoxicatie: kan opgeslagen THC terugkomen?

Als vet wordt afgebroken (lipolyse) tijdens vasten, stress, sporten of afvallen, komt theoretisch opgeslagen THC weer vrij in het bloed. Dit fenomeen heet reintoxicatie. In diermodellen is het duidelijk aangetoond: bij ratten verhoogden voedseldeprivatie en ACTH-toediening de bloed-THC meetbaar door afgifte uit vetcellen (Gunasekaran e.a., 2009).

Bij mensen is het effect veel kleiner. In een studie onder 14 regelmatige gebruikers gaf 35 minuten fietsen een klein maar statistisch significant plasma-THC-stijging, samenhangend met vrijgekomen vetzuren (Wong e.a., 2013). Een gecontroleerde studie met inspanning én 24-uurs vasten concludeerde echter dat de veranderingen te klein zijn om de interpretatie van drugstests te verstoren (Westin e.a., 2014).

De praktische les: snel afvallen of intensief sporten kan een bloed- of urinewaarde licht omhoog duwen en zo het tijdstip van laatste gebruik vertroebelen, maar levert geen nieuwe high op.

Wat dit betekent voor gebruik

Voor wie medicinale THC-olie op recept gebruikt, verklaart de vetopslag waarom effect en uitscheiding traag en variabel zijn, en waarom afbouwen niet meteen tot een schoon bloedbeeld leidt. Let op het juridische onderscheid: gedoogde CBD-olie bevat minder dan 0,05% THC, terwijl geconcentreerde THC- of cannabisolie (zoals RSO of straatolie) op Lijst I van de Opiumwet staat. Alleen ruw plantmateriaal staat op Lijst II. Detectie zegt niets over actuele rijvaardigheid: door de lange staart kan THC-COOH lang aantoonbaar zijn zonder dat er nog effect is.