Medicinale cannabis bij kinderen: indicaties en kinderarts

Medicinale cannabis bij kinderen is een uitzondering, geen routine. Het wordt alleen overwogen bij ernstige, vaak therapieresistente aandoeningen, en altijd onder regie van een kinderarts of kinderneuroloog. Dit medische spoor staat volledig los van het recreatieve risico van cannabis voor jongeren: bij minderjarigen die niet medisch worden behandeld, is recreatief cannabisgebruik schadelijk voor de hersenontwikkeling. De informatie hieronder gaat uitsluitend over begeleide, medische inzet.

Refractaire epilepsie: het sterkste bewijs

De best onderbouwde indicatie is medicijnresistente epilepsie bij specifieke syndromen. Voor het Dravet-syndroom toonde een placebogecontroleerde RCT (n=120) aan dat cannabidiol als toevoegtherapie de frequentie van convulsieve aanvallen sterker verlaagde dan placebo: 43% van de kinderen had ten minste 50% minder aanvallen, tegen 27% met placebo. Voor het Lennox-Gastaut-syndroom verminderde cannabidiol de “drop seizures” met circa 42% (20 mg/kg) versus 17% met placebo. Op basis van deze studies is het cannabidiol-geneesmiddel Epidyolex geregistreerd; Nederlandse kinderneurologen schrijven het vooral voor bij Dravet, Lennox-Gastaut en tubereuze sclerose (TSC).

Belangrijk: dit is gereinigd, farmaceutisch cannabidiol met nauwkeurige dosering, geen drogisterij-CBD. De bewijskracht hiervoor is hoog, maar geldt alleen voor déze syndromen. Buiten deze indicaties is het bewijs voor cannabis-producten bij kinderepilepsie grotendeels van lage kwaliteit. Een systematische review (35 studies, 4 RCT’s) en het NASEM-rapport concludeerden dat de bredere body of evidence onvoldoende is om algemene inzet te ondersteunen.

Prikkelbaarheid bij autisme: voorzichtig en onzeker

Bij ernstige prikkelbaarheid, agressie of zelfverwondend gedrag binnen een autismespectrumstoornis is cannabidiol soms onderwerp van onderzoek. Een meta-analyse van drie kleine RCT’s (samen 276 kinderen, gemiddeld 10,5 jaar) vond kleine, statistisch significante effecten op sociaal gedrag, onrust en angst, met een bijwerkingenprofiel vergelijkbaar met placebo. De auteurs benadrukken echter dat het om weinig en kleine studies gaat en dat grotere trials nodig zijn voordat dit als effectieve behandeling kan gelden. De bewijskracht is daarom zeer laag: het is geen standaardbehandeling en hoort uitsluitend binnen specialistische zorg of studieverband.

Palliatieve zorg

In de kinderpalliatieve zorg kan medicinale cannabis incidenteel worden ingezet om klachten als misselijkheid, pijn, slaapproblemen of ernstige onrust te verlichten wanneer reguliere middelen tekortschieten. Het doel is comfort, niet genezing. Hier is het bewijs grotendeels ervaringsgebaseerd; de afweging gebeurt individueel door het behandelteam, met aandacht voor bijwerkingen zoals sufheid en interacties.

Juridisch kader: wat is wat

Geconcentreerde of geïsoleerde THC valt onder de zwaarste categorie van de Opiumwet. De gedoogde CBD-producten uit de winkel zijn juridisch iets heel anders dan het cannabidiol-geneesmiddel dat de kinderneuroloog voorschrijft.

De rol van de kinderarts

Voorschrijven gebeurt door een arts met ervaring met deze behandeling, omdat dosering, titratie, leverfunctie-controle en interacties met andere anti-epileptica nauwkeurige opvolging vereisen. Cannabidiol kan bijvoorbeeld leverenzymwaarden verhogen en de spiegel van andere medicijnen beïnvloeden. Bij Dravet en Lennox-Gastaut wordt Epidyolex onder voorwaarden vergoed; buiten die indicaties meestal niet.